Co decyduje o trudności języka?
Trudność języka jest pojęciem względnym — zależy od Twojego języka ojczystego i wcześniej poznanych języków. Dla Polaka opanowanie czeskiego przyjdzie łatwiej niż opanowanie mandaryńskiego. Lingwiści i instytucje zajmujące się nauczaniem języków wyróżniają kilka kluczowych czynników wpływających na trudność:
- System pisma — alfabety, sylabariusze, pisma logograficzne
- Gramatyka — liczba przypadków, kategorii gramatycznych, wyjątków
- Fonetyka — tony, dźwięki nieistniejące w języku polskim
- Słownictwo — podobieństwo lub brak podobieństwa do znanych języków
Najtrudniejsze języki dla Polaków
1. Mandaryński chiński
Mandaryński jest regularnie wymieniany wśród najtrudniejszych języków dla europejskich uczniów. Powody są oczywiste: cztery tony zmieniają znaczenie słów, a system pisma oparty na tysiącach znaków (hanzi) wymaga osobnego, długotrwałego zapamiętywania. Pismo i mówienie to niemal dwie oddzielne umiejętności.
2. Japoński
Japoński łączy aż trzy systemy pisma: hiragana, katakana i kanji (zapożyczone z chińskiego). Do tego dochodzi rozbudowany system grzecznościowy (keigo), który zmienia formy gramatyczne w zależności od statusu rozmówcy. Dla Europejczyka to prawdziwe wyzwanie na wielu poziomach jednocześnie.
3. Arabski
Arabski posiada pismo pisane od prawej do lewej, bogate fleksje i system korzeniowy (triliteralny), w którym znaczenie słów wynika z trójliterowego rdzenia. Dodatkowe utrudnienie to diglosja: arabski literacki (fus'ha) różni się znacznie od dialektów arabskich używanych w codziennej komunikacji.
4. Koreański
Chociaż alfabet koreański (hangul) jest logicznie zbudowany i stosunkowo łatwy do nauczenia się, sama gramatyka jest dla Europejczyków zupełnie obca. Szyk zdania SOV (podmiot–dopełnienie–orzeczenie), rozbudowane sufiksy i honorifiki sprawiają, że koreański wymaga intensywnej pracy.
5. Fiński i węgierski
Te dwa europejskie języki zasługują na osobne wymienienie. Należą do rodziny ugrofińskiej i są niemal zupełnie niepodobne do języków indoeuropejskich. Fiński posiada 15 przypadków, a węgierski — nawet więcej. Nie ma rodzajników w sensie romańskim, ale system przyimków jest zastąpiony przez bardzo rozbudowane końcówki.
Języki łatwiejsze dla Polaków
Dla kontrastu, języki z tej samej grupy (słowiańskie) są dla Polaków znacznie przystępniejsze:
- Czeski i słowacki — bardzo bliskie polskiemu, wiele wspólnych słów
- Rosyjski — inna cyrylica do opanowania, ale gramatyka i słownictwo podobne
- Chorwacki i serbski — duże podobieństwo strukturalne do polskiego
Jak długo trwa nauka trudnych języków?
Instytucje językowe szacują, że języki takie jak mandaryński czy japoński wymagają od angielskojęzycznego ucznia ok. 2200 godzin nauki do osiągnięcia biegłości. Dla Polaków czas ten może być podobny lub nieco krótszy w zależności od znajomości innych języków.
Dlaczego to ważne z perspektywy tłumaczeń?
Trudność języka przekłada się bezpośrednio na dostępność tłumaczy i koszt usług. Tłumacze języka japońskiego, arabskiego czy mandaryńskiego są rzadsi, ich usługi kosztują więcej, a czas realizacji bywa dłuższy. Warto mieć to na uwadze przy planowaniu projektów wymagających tłumaczeń na języki egzotyczne.
Podsumowanie
Najtrudniejszy język to niekoniecznie ten z największą liczbą mówiących nim osób — to ten, który jest najbardziej odległy strukturalnie od Twojego języka ojczystego. Niezależnie od trudności, każdy język jest do opanowania przy odpowiedniej motywacji i metodach nauki.